ปี 2569 วันธงชัยกับวันโลกาวินาศเป็นวันเดียวกัน

กาลโยคคือชุดวันประจำปี 4 วัน ที่ปฏิทินโหรไทยแทบทุกเล่มพิมพ์ไว้ —วันธงชัย (ดีที่สุด) · วันอธิบดี (ดี) ·วันอุบาสน · วันโลกาวินาศ (ร้ายที่สุด) ทั้งสี่เป็น "วันในสัปดาห์" ไม่ใช่วันที่ เช่นถ้าวันธงชัยคือวันจันทร์ ก็แปลว่าวันจันทร์ทั้งปีเป็นวันธงชัย

ปีจันทรคติปัจจุบัน (จ.ศ. 1388 · ราว พ.ศ. 2569) ได้ค่าออกมาแบบนี้

ปีนี้ วันธงชัยกับวันโลกาวินาศตกวันจันทร์เหมือนกัน — วันที่ตำราว่าดีที่สุดกับร้ายที่สุด เป็นวันเดียวกันทั้งปี

นี่ไม่ใช่ความผิดพลาด

ถ้าเปิดปฏิทินเจอแบบนี้แล้วคิดว่าพิมพ์ผิด — ไม่ใช่ครับ ทั้งสี่ค่าคำนวณจากจุลศักราชด้วยสูตรคนละสูตรแล้วเอาเศษจากการหารด้วย 7 มาเป็นวัน ไม่มีขั้นตอนไหนในสูตรที่ห้ามไม่ให้ค่าซ้ำกัน จึงซ้ำได้เป็นปกติ

เราไล่ดูทุกปีที่เว็บนี้มีข้อมูล (8 ปีจันทรคติ) พบว่า5 ปีมีค่าซ้ำกันอย่างน้อยหนึ่งคู่

พ.ศ. ในตารางเป็นค่าประมาณ เพราะปีจุลศักราชเปลี่ยนที่วันเถลิงศก (ราว 16 เมษายน) ไม่ใช่ 1 มกราคม — ช่วง 15–17 เมษายนของทุกปีจึงเป็นรอยต่อที่ปฏิทินแต่ละเจ้าอาจให้ค่าไม่ตรงกัน

ที่จริงมีตัวเลขอิสระแค่ 2 ตัว ไม่ใช่ 4

อันนี้คือส่วนที่เราไม่เห็นใครเขียนไว้ที่ไหน และเป็นเหตุผลว่าทำไมค่าถึงซ้ำกันบ่อยขนาดนี้

วันอุบาสนอยู่ก่อนวันธงชัย 1 วันเสมอ — ไม่ใช่ "ส่วนใหญ่" แต่คือทุกปี เราไล่ตรวจตั้งแต่ จ.ศ. 996 ถึง 1493 รวม 498 ปี ได้ผลต่างค่าเดียวคือ 1 วัน ไม่มีข้อยกเว้น

เหตุผลอยู่ในสูตรเอง — ตัวตั้งของวันธงชัยคือ จ.ศ. × 10 + 3ส่วนวันอุบาสนคือ จ.ศ. × 10 + 2 ต่างกันอยู่ 1 พอดี พอหารด้วย 7 เท่ากัน เศษจึงห่างกัน 1 ตลอดกาล

น่าสนใจตรงที่ชื่อกับสูตรไปด้วยกัน — คำว่า "อุบาสน" แปลว่าเข้าใกล้และในสูตรมันก็คือ "วันที่อยู่ติดวันธงชัย" จริง ๆ

หมายเหตุเรื่องชื่อ: คนส่วนใหญ่รู้จักวันนี้ในชื่อ "วันอุบาทว์"ซึ่งฟังดูร้ายแรงกว่ามาก มีแหล่งรองหลายแห่งระบุว่าในรัชกาลที่ 5 มีพระราชดำริ ให้เขียนว่า "อุบาสน" ที่แปลว่าเข้าใกล้ ให้สมกับที่อยู่ใกล้วันธงชัย และวันที่ร้ายจริงในตำราเดิมมีแค่โลกาวินาศ —เราไม่ได้เห็นเอกสารต้นฉบับเอง จึงบันทึกไว้เป็นข้อสังเกต ไม่ใช่ข้อยืนยัน แต่ส่วนที่เป็นเลขคณิตข้างบนนั้นตรวจได้เองทั้งหมด

คู่ที่สองก็ล็อกกันอยู่เหมือนกัน — วันโลกาวินาศอยู่หลังวันอธิบดี 2 วันเสมอตลอดช่วง จ.ศ. 996–1493 (พ.ศ. 2177–2674)

รวมแล้วแปลว่าใน 4 ค่านี้ มีตัวเลขที่เป็นอิสระจริง ๆ แค่ 2 ตัวคือวันธงชัยกับวันอธิบดี ที่เหลือเป็นเงาของสองตัวนั้น โอกาสที่ค่าจะไปซ้อนกันจึงสูงกว่าที่ควรจะเป็นถ้ามันสุ่มอิสระกันจริง ๆ

รอบซ้ำทุก 7 ปี — และปีที่รอบจะสะดุด

เพราะทุกสูตรลงท้ายด้วยการหารด้วย 7 ชุดวันทั้งสี่จึงซ้ำรอยเดิมทุก 7 ปี ตัวอย่างเช่นปีที่วันธงชัยชนวันโลกาวินาศ ได้แก่ พ.ศ. 2555 · 2562 · 2569 · 2576 · 2583 · 2590 · 2597 · 2604 · 2611 · 2618 ซึ่งห่างกันปีละ 7 พอดี

แต่รอบนี้ไม่ได้ไปตลอดกาล — เราไล่ตรวจ 600 ปีแล้วพบว่ารอบ 7 ปีจะขาดช่วง พ.ศ. 2668 ถึง 2674เพราะสูตรวันอธิบดีใช้การหารด้วย 498 ซึ่งจะวนกลับรอบพอดีตรงนั้น หลังจากนั้นความสัมพันธ์ระหว่างวันโลกาวินาศกับวันอธิบดีจะเปลี่ยนจาก 2 วันเป็น 3 วัน แล้วเข้ารอบใหม่

ข้อนี้ไม่มีผลกับใครที่ยังมีชีวิตอยู่ตอนนี้ — เขียนไว้เพราะมันเป็นสมบัติของสูตร และเป็นสิ่งที่ตรวจได้ ไม่ใช่เพราะมีประโยชน์ในทางปฏิบัติ

แล้วจะใช้ยังไงเมื่อค่ามันชนกัน

ถ้าคุณกำลังเลือกวันจริงจัง เว็บนี้มีมุมอื่นให้ดูประกอบด้วย —กาลโยคปี 2569 ·ฤกษ์ตามประเภทงาน ·ดูรายวัน

ตัวเลขในบทความนี้มาจากไหน

• เลขคณิตทั้งหมด คำนวณสดตอนสร้างหน้านี้จาก src/lib/kalayok.mjsข้อความที่บอกว่า "เสมอ" หรือ "ทุกปี" ไม่ได้เขียนไว้ตายตัว แต่มาจากการไล่ตรวจทีละปีจริง ๆ ในหน้านี้เอง — ถ้าตรวจแล้วไม่จริง ประโยคนั้นจะไม่ขึ้น
• ตัวสูตร มาจากแหล่งเผยแพร่สาธารณะ (บทความสารานุกรมภาษาไทย)ไม่ใช่เอกสารทางการหรือคัมภีร์ต้นฉบับ ปฏิทินโหรบางเจ้าอาจใช้ตัวตั้งต่างจากนี้ ถ้าคุณเจอที่ไม่ตรง เราอยากเห็นแหล่งของเขา
• เรื่องคำว่าอุบาสน/อุบาทว์ เป็นแหล่งรอง เราไม่ได้เห็นต้นฉบับ จึงเขียนกำกับไว้ทุกครั้งว่าเป็นข้อสังเกต
• ข้อควรระวังเรื่องรอยต่อปี — จุลศักราชเปลี่ยนที่วันเถลิงศก ไม่ใช่วันที่ตายตัว หน้ารายวันของเราจะขึ้นคำเตือนช่วง 15–17 เมษายน