ตรุษจีน 2566
ปีเถาะ · ธาตุน้ำ (หยิน) · ตัวอักษรก้านฟ้า 癸
วันตรุษจีน 2566 ตรงกับ 22 มกราคม 2566 (วันอาทิตย์)
ปีนี้เป็นปีเถาะ ธาตุน้ำ (หยิน) — ธาตุมาจากก้านฟ้า 10 ตัวที่หมุนคู่กับนักษัตร 12 ตัว ชื่อเต็มจึงซ้ำรอบละ 60 ปี ไม่ใช่ 12 ปี
ลี่ชุนปีนี้คือ 4 กุมภาพันธ์ 2566 — ปีนี้ตรุษจีนมาก่อนลี่ชุน 13 วัน
ตรุษจีนไม่ใช่วันเปลี่ยนปีนักษัตร
ปี 2566 ลี่ชุนคือ 4 กุมภาพันธ์ 2566 ส่วนตรุษจีนคือ 22 มกราคม 2566 — ห่างกัน 13 วัน โดยตรุษจีนมาก่อน
ปีนี้กลับกัน — คนที่เกิดตั้งแต่ 22 มกราคม 2566 ถึง 3 กุมภาพันธ์ 2566 ยังไม่นับเป็นปีเถาะ แม้ตรุษจีนจะผ่านไปแล้ว เพราะยังไม่ถึงลี่ชุน
ดูปีชง 2566
ลำดับของสองวันนี้ไม่คงที่ — ในช่วง 7 ปีที่เรามีข้อมูล ลี่ชุนมาก่อน 4 ปี และตรุษจีนมาก่อน 3 ปี จึงต้องดูเป็นปี ๆ ไป
เหตุผล: เรื่องปีชงและดวงจีน 4 เสา ใช้ระบบสารท 24 ซึ่งเป็นสุริยคติล้วน ลี่ชุนคือสารทแรกของรอบ จึงเป็นจุดตัดปี ส่วนตรุษจีนเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามจันทรคติคนละระบบกัน
4 วันของเทศกาล
| วันที่ | วัน | เรียกว่า | ทำอะไร |
|---|---|---|---|
| 20 มกราคม 2566 | ศุกร์ | วันจ่าย | ออกไปซื้อของไหว้ ของสด ผลไม้ กระดาษเงินกระดาษทอง |
| 21 มกราคม 2566 | เสาร์ | วันไหว้ | ไหว้เจ้าที่ ไหว้บรรพบุรุษ และไหว้ผีไม่มีญาติ |
| 22 มกราคม 2566 | อาทิตย์ | วันตรุษจีน | วันขึ้นปีใหม่จีน แต๊ะเอีย เยี่ยมญาติผู้ใหญ่ |
| 23 มกราคม 2566 | จันทร์ | วันเที่ยว | ธรรมเนียมว่าไม่ทำงาน ไม่ใช้ของมีคม ออกไปเที่ยว |
วันจ่าย วันไหว้ วันเที่ยว เป็นธรรมเนียมที่นับจากวันตรุษจีน ไม่ใช่ค่าที่คำนวณทางดาราศาสตร์ และบางบ้านถือไม่เหมือนกัน
วันเช็งเม้ง 2566
5 เมษายน 2566 (วันพุธ) — วันไหว้บรรพบุรุษที่สุสาน
เช็งเม้งไม่ได้ผูกกับจันทรคติ แต่เป็นสารทที่ 5 ของสารท 24คือวันที่ดวงอาทิตย์เดินทางถึงลองจิจูดสุริยวิถี 15 องศา จึงตกราววันที่ 4–5 เมษายนแทบทุกปี ต่างจากตรุษจีนที่ขยับได้เกือบเดือน
ทำไมตรุษจีนขยับทุกปี
เพราะกำหนดด้วยจันทร์ดับ — ปีจันทรคติสั้นกว่าปีสุริยคติราว 11 วัน ปฏิทินจีนจึงแทรกเดือนเพิ่มเป็นระยะ ทำให้วันตรุษจีนแกว่งอยู่ระหว่าง ปลายมกราคมถึงกลางกุมภาพันธ์
เทศกาลจีนอื่นในปี 2566
| วันที่ | วัน | เทศกาล | ทางจันทรคติจีน |
|---|---|---|---|
| 30 สิงหาคม 2566 | พุธ | วันสารทจีน | วันที่ 15 เดือน 7 จีน |
| 29 กันยายน 2566 | ศุกร์ | วันไหว้พระจันทร์ | วันที่ 15 เดือน 8 จีน |
| 15 ตุลาคม 2566 – 23 ตุลาคม 2566 | อาทิตย์ | เทศกาลกินเจ (9 วัน) | วันที่ 1–9 เดือน 9 จีน |
ปี 2566 ปฏิทินจีนแทรกเดือน 2 หลัง (22 มีนาคม 2566 – 19 เมษายน 2566) — เทศกาลหลังจากนั้นจึงเลื่อนไปราวหนึ่งเดือนเมื่อเทียบกับปีปกติ
ทำไมเทศกาลพวกนี้ถึงคำนวณยาก
เพราะทั้งสามผูกกับเลขเดือนจันทรคติจีน ซึ่งต้องรู้ว่าปีนั้น แทรกเดือนอธิกมาสตรงไหน — และปฏิทินจีนไม่ได้แทรกที่เดือนเดิมทุกรอบแบบปฏิทินไทยที่แทรกเดือน ๘ เสมอ
กฎจริงคือ: เดือนที่มีวันเหมายันคือเดือน 11 · ถ้าระหว่างเดือน 11 สองครั้งมี 13 เดือน แปลว่าปีนั้นมีเดือนแทรก · เดือนที่แทรกคือเดือนแรกที่ไม่มีจงชี่ (สารทกลาง)
ตอนแรกเราลองนับจันทร์ดับจากตรุษจีนตรง ๆ ซึ่งง่ายกว่ามาก แต่พอเทียบกับวันจริงแล้วพลาด 2 ใน 4 ปี คลาดไปคนละหนึ่งเดือนเต็ม จึงเขียนปฏิทินจีนเต็มรูปแบบแทน แล้วตรวจกับวันจริง 13 จุด — ตรงหมด